Jul 102014
 

สุภาษิตล้านนา

ผู้ที่ชื่นชอบในความเป็นล้านนา  วันนี้เราได้เอาสุภาษิตล้านนามาให้คุณได้อ่านเพื่อศึกษากันที่นี่แล้วค่ะ  ซึ่งสุภาษิตล้านนาทุกประโยคที่เราได้หยิบยกมาฝากกันนี้  เราได้มีการแปลความหมายเป็นภาษาไทยให้คุณได้เข้าใจง่ายๆ กันที่นี่แล้วค่ะ เหมาะสำหรับผู้ที่มีความต้องการศึกษาเกี่ยวกับศิลปะวัฒนธรรมล้านนาค่ะ  และเป็นที่รู้กันอยู่แล้วนะค่ะ  ว่าสุภาษิตล้านนานั้นล้วนแต่ประกอบด้วยคำสอนที่สามารถจรรโลงชีวิตของเราได้  ให้เรามีแนวทางการใช้ชีวิตที่รอบคอบ  เพราะว่าสุภาษิตล้านนาล้วนแต่กลั่นกรองมาจากเรื่องราวความเป็นอยู่ที่คนสมัยก่อนได้พบเจอมาในชีวิตประจำวัน เค้าได้นำความผิดพลาดของที่พบเจอ  มาสร้างเป็นสุภาษิตล้านนาให้คนรุ่นหลังได้จดจำและทำความเข้าใจอย่างง่ายดาย

เชิญศึกษาและรับชมสุภาษิตล้านนากันได้แล้ว

 

ก้นหม้อบ่ฮ้อน บ่เป็นแต่ไห มันเป็นแต่ไฟ บ่าใจ้กับหม้อ
◄◄[แปลว่า]►►
อย่าด่วนตัดสิน สาเหตุของปัญหา ควรพิจารณาให้รอบคอบเสียก่อน

 

 

กิ๋นแล้วหื้อเก็บ เจ็บแล้วหื้อจำ
◄◄[แปลว่า]►►
ให้รู้จักเก็บและจดจำประสบการณ์เอาไว้

 

 

เกิดเป็นคนขึ้นห้วยหื้อสุด ขุดฮูไหน่หื้อตึก
◄◄[แปลว่า]►►
ทำอะไรก็ทำให้ถึงที่สุด

 

 

น้ำบ่ะเต้าตา ตึงบ่ะหันก่าคน
◄◄[แปลว่า]►►
ให้มองคนด้วยความคิดอย่าประเมินแค่ภายนอก

 

 

คนอู้ได้ปากนัก อมแพะเต็มปากยังบ่ฮู้ตั๋ว
◄◄[แปลว่า]►►
คนพูดมาก พูดพล่าม มักจะเกิดผลร้ายต่อตัวเองเสมอ

 

 

เผื่อฮุ้คิง น้ำปิงปอแห้ง
◄◄[แปลว่า]►►
รู้ตัวอีกที่ก็สายไปแล้ว

 

 

ขึ้นเก๊าไม้บ่ะดีใจ้เกิ๋น มันอยู่ได้บ่าเมิน เหมือนไต่เก๊าขึ้น
◄◄[แปลว่า]►►
เปรียบเทียบกับการทำงานให้คนอื่น มักไม่มั่นคงเท่ากับทำกิจการของตัวเอง

 

 

คิดว่าตั๋วหล๊วกคือคนง่าว คิดว่าตั๋วง่าวคือคนหล๊วก
◄◄[แปลว่า]►►
อวดรู้อวดฉลาดคือคนโง่ คนฉลาดมักอ่อนน้อมถ่อมตน

 

 

ตัดไม้ใหญ่ อาลัยดอกเอื้อง
◄◄[แปลว่า]►►
บางครั้งสิ่งเล็กๆก่อมีคุณค่ามากกว่าการกระทำที่ใหญ่โต คิดจะกระทำการใหญ่ต้องทำใจกับสิ่งเล็กๆที่จะสูญเสียบ้าง

 

 

สี่สิบลืมหน้า ห้าสิบลืมหลัง
◄◄[แปลว่า]►►
คนที่มีอายุมากเกินสี่สิบปี ระบบความจำเริ่มเสื่อม ทำให้หลงลืมได้ง่าย

 

 

กิ๋นหวอม ผอมจ้อค่อ
◄◄[แปลว่า]►►
ทุ่มเททำอะไรลงไปแล้วไม่มีอะไรดีขึ้น

 

 

เก็บผักหลวดหักหลัว ตกขัวหลวดอาบน้ำ
◄◄[แปลว่า]►►
รู้จักใช้ประโยชน์ที่มีอยู่ให้เกิดประโยชน์จะไม่เสียเวลา

 

 

จิ้นบ่เน่าหนอนบ่จี คำบ่มีเขาบ่ว่า
◄◄[แปลว่า]►►
ถ้าไม่มีเหตุคงไม่มีผล

 

 

บ่าดีตี๋กล๋องแข่งฟ้า ขี่ม้าแข่งตะวัน
◄◄[แปลว่า]►►
อย่าไปฝืนแข่งขันกับสิ่งที่ทำไม่ไหว

 

 

กิ๋นของเปิ้น ไว้ของตั๋ว
◄◄[แปลว่า]►►
คนที่เห็นแก่ตัว เอาเปรียบผู้อื่น

 

 

จะนั่งหื้อผ่อตี้ จะหนีหื้อผ่อก้น
◄◄[แปลว่า]►►
เวลาจะทำอะไรต้องเป็นคนรอบคอบ

 

 

จ๊กกล่องเข้า จุ๊หมาเฒ่าแกว่งหาง
◄◄[แปลว่า]►►
สาวหลอกชายแก่ให้หลงรัก

 

 

กิ๋นเข้าแลงแล้วนอน ผีปั๋นปอนวันละเจ็ดเตื้อ
◄◄[แปลว่า]►►
คนที่ใช้ชีวิตแบบกินๆ นอนๆ ไม่รู้จักออกกำลังกาย มักมีโรคภัยไข้เจ็บอยู่เสมอๆ

 

 

กิ๋นหื้อปอต๊อง หย้องหื้อปองาม
◄◄[แปลว่า]►►
การกินการอยู่ต้องรู้จักพอประมาณ

 

 

กิ๋นข้าวงายแล้วนอน กินข้าวตอนแล้วแอ่ว แอ่วๆแหวงๆปิ๊กมากินน้ำแกงถ้วยเก่า
◄◄[แปลว่า]►►
ถ้าเอาแต่กิน นอน เที่ยว ก็ไม่มีอะไรดีขึ้น

 

 

ข้ามขัวยังบ่ป้น จะไป๋ฟั่งห่มก้มแยงเงา
◄◄[แปลว่า]►►
ทำอะไรยังไม่สำเร็จอย่าเพิ่งโอ้อวด

 

 

เผื่อฮู้กะปอวาย เผื่ออายกะปอเฒ่า เผื่อฮู้กำพระเจ้ากะเข้าไปอยู่ในหล้อง
◄◄[แปลว่า]►►
กว่าจะรู้ก็สาย กว่าจะอายก็แก่ กว่าจะรู้ธรรมของพระพุทธเจ้าก็เมื่อเข้าโลง

 

 

เก็บผักผลไม้ บ่ดีเก็บไกล๋ เก็บต๋มตัวคันได ปอแก๋งปอนึ้ง
◄◄[แปลว่า]►►
การทำงาน ทำมาค้าขาย อย่าโหมงานหนักจนเกินกำลัง จงทำแต่พอเหมาะพอควรกับพละกำลัง

 

 

กิ๋นข้าวหื้อไว้ต่าน้ำ
◄◄[แปลว่า]►►
ทำอะไรให้รู้จักพอประมาณ

 

 

เก็บผักหื้อเอาตึงเครือ เก็บบ่าเขือหื้อเอาตึงขวั๊น
◄◄[แปลว่า]►►
ทำอะไรให้เรียบร้อย อย่าเอาส่วนที่มีประโยชน์แล้วทิ้งส่วนอื่นไว้

 

 

แก่นตาควักออก เอาบ่ากอกเข้ายัด
◄◄[แปลว่า]►►
ของมีค่าอยู่กับตนไม่รู้จักใช้ แต่ไปหาสิ่งไร้ค่ามาแทน

 

 

หนังแห้งบ่เคยพอง
◄◄[แปลว่า]►►
คนตกยากมานาน พอได้ดีมักจะลืมตัว

 

 

มดง่ามมักมันหมู สัตรูมักกล่าวโทษ โปรดฅนทุกข์ช่างลืมคุณ
◄◄[แปลว่า]►►
คนจนมักลืมคุณของคนอื่น

 

 

ไปก๋ารเมื่อตอน ดีกว่านอนวันค่ำ
◄◄[แปลว่า]►►
ไปก๋ารเมื่อตอน ดีกว่านอนวันค่ำ

 

 

ลูกไป๊กับแม่ผัว เหมือนดุ้นหลัวกับไม้ก้อม
◄◄[แปลว่า]►►
ลูกสะใภ้ เหมือนฟืนกับท่อนไม้ กระแทกกันเสมอ

 

 

เว้นงัวเว้นฅวายเว้นหื้อพอสอก เว้นวอกหื้อเว้นพอวา เว้นฅนพาลาหื้อพอแสนโยชน์
◄◄[แปลว่า]►►
ผิดใจกันก็อย่าได้ผูกเวรพยาบาท

 

 

ไก่เกยจน คนเกยฟ้อน
◄◄[แปลว่า]►►
คนที่มีประสบการณ์ย่อมย่อมทำงานที่เคยทำมาแล้วได้

 

 

อู้หื้อเปิ้นฮัก ยากนักจักหวัง อู้หื้อเปิ้นจัง กำเดียวกะได้
◄◄[แปลว่า]►►
พูดให้คนรักนั้นทำได้ยาก พูดให้คนชังทำได้ง่าย

 

 

ตุ้มผ้าลายหมาจ้างเห่า ค้นกำเก่าจ้างผิดหัวกั๋น
◄◄[แปลว่า]►►
การขุดคุ้ยเรื่องเก่าๆที่เคยบาดหมางกันมาพูด มักเป็นต้นเหตุให้ทะเลาะกัน

 

 

ยามมีกิ๋นติ๊กๆ ยามบ่ะมีพับต๋าหยิบๆ
◄◄[แปลว่า]►►
คนที่เวลามั่งมีก็กินเอาๆ เมื่อยามยากจน ก็มานั่งทำตาปริบๆ เพราะไม่มีจะกิน

 

 

บ่ตันนั่งจะไปฟั่งคู้เข่า ควายบ่ตันเน่าจะไปฟั่งปาดจิ้น
◄◄[แปลว่า]►►
ทำงานไม่เสร็จอย่าเพิ่งคุยโม้

 

 

หางหมาลอดรั้ว ถุดถู้ถุดถุน คนเนรคุณ ร้ายหลังดีหน้า
◄◄[แปลว่า]►►
คนเนรคุณมักหน้าไหว้หลังหลอก เหมือนหมา ที่ลอดรั้วต้องหรุบหางเสมอ

 

 

ของกิ๋นลำอยู่ที่คนมัก ของจักฮักอยู่ที่เปิงใจ
◄◄[แปลว่า]►►
อะไรดีไม่ดีอยู่ที่ใจ

 

 

ตกต่าเปิ้นเป็นดีไคร่หัว ตกต่าตัวเป็นดีใคร่ไห้
◄◄[แปลว่า]►►
อย่าหัวเราะเยาะผู้อื่น ทีเขาทีเรา

 

 

ตางหนู หนูไต่ ตางไหน่ไหน่เตียว
◄◄[แปลว่า]►►
แต่ละคนย่อมมีวิถีชีวิตที่ไม่เหมือนกัน

 

 

ของกิ๋นแมวจะไปเอาไว้ใกล้ฝา ของกิ๋นหมาจะไปเอาไว้ต่ำ
◄◄[แปลว่า]►►
เป็นสุภาษิตใช้สอนคนในเรื่องการจัดวางข้าวของให้เป็นระเบียบต้องพิจารณาว่า ควรเอาไว้ตรงไหนจึงจะเหมาะสม ของที่มีค่าหรอืมีราคาควรระมัดระวังเก็บไว้ให้มิดชิด อย่าวางให้เป็นเครื่องล่อใจขโมย

 

 

คนง่าวบ่มี คนผะหยาดีก็ง่อม
◄◄[แปลว่า]►►
เป็นธรรมดาความโง่ความฉลาดเป็นคู่กัน

 

 

เฒ่าหัวเฒ่าหาง ตางก๋างยังบ่เฒ่า
◄◄[แปลว่า]►►
แก่แต่ตัวหัวใจไม่ยอมแก่

 

 

คนเฒ่าปากหวานลูกหลานฮัก คนเฒ่าปากนักลูกหลานจัง
◄◄[แปลว่า]►►
คนแก่พูดจาไพเราะ อ่อนหวานน่าฟัง ลุกหลานมักจะรักและชอบไปมาหาสู่เสมอ คนแก่ที่พูดจากไม่ไพเราะ ชอบบ่นให้ลูกหลานฟังบ่อยๆ มักเป็นที่รำคาญของลูกหลาน ลูกหลานไม่อยากเข้าใกล้

 

 

ตูบน้อยไผว่าบ่มีผี คนงามคนดีไผว่าบ่มีเจ้าของ
◄◄[แปลว่า]►►
คนดีย่อมเป็นที่ปราถนาของผู้อื่น

 

 

ขี้ควายไหลตวยน้ำ
◄◄[แปลว่า]►►
คนโลเล ไม่แน่นอน

 

 

ดั๊กจื้อกื้อ เหมือนลื้อฟังธรรม
◄◄[แปลว่า]►►
นั่งเงียบไม่พูดไม่จา

 

 

ปลาแห้งไกล้แมว แมวบ่กิ๋นแมวง่าว สาวใกล้บ่าว บ่าวบ่าหยุบก็ซวาม
◄◄[แปลว่า]►►
อย่าไว้ใจทาง อย่าวางใจคน

 

 

หันนกไคร่ขี่ หันก่ำปี้ใคร่บิน
◄◄[แปลว่า]►►
เห็นเขาทำอะไรก้อยากทำตามเขาเห็นเขามีก็อยากมีตามเขา เหมือนเห็นช้างขี้ขี้ตามช้าง

 

 

จะไปกิ๋นก่อนตาน จะไปมานก่อนแต่ง
◄◄[แปลว่า]►►
อย่ากินก่อนทำบุญ อย่ามีท้องก่อนแต่งงาน

 

 

หน้าซื่อเหมือนหมาขี่รถ หน้าชดเหมือนหมาขี่ล้อ
◄◄[แปลว่า]►►
ความหมายเดียวกันกับคางคกขึ้นวอ

 

 

แก่เพราะกิ๋นข้าว เฒ่าเพราะเกิดเมิน
◄◄[แปลว่า]►►
คนสูงอายุที่มีคุณค่าสมกับวัย

 

 

ท่านใดที่ได้มาอ่านบทความเกี่ยวกับสุภาษิตล้านนาเหล่านี้  คงจะได้รับความรู้ที่ดี  ในแนวทางของความเป็นล้านนาไม่มากก็น้อยนะค่ะ  ขอให้ช่วยกันอนุรักษ์สุภาษิตล้านนาเหล่านี้เอาไว้ให้ลูกหลานได้ศึกษากันในภายภาคหน้าตลอดไป  ไม่ให้สูญหายไปตามกาลเวลานะค่ะ  สิ่งดีดีของล้านนาอย่างสุภาษิตล้านนาเหล่านี้จะสร้างสรรค์ความรู้และแนวทางการใช้ชีวิตที่ดีตลอดไปค่ะ